معرفی دستگاههای موسیقی ایرانی (همایون)

همایون آوازی است با شکوه , مجلل , آرام و در عین حال موثر و جذاب. زیرا گفتار پر از عظمت و پند و اندرزش از روی کمال مهارت و پختگی است. بیانش گویا و سحرانگیز است و شنونده بی اختیار در برابر این آواز سکوت می کند.

همایون , ناصحی مهربان و دلسوز است و با شنوده خود درد دل می کند و با بیانی بسیار زیبا و با ملاحت زیاد , چنان نصیحت می کند که از عهده هیچ سخنران و استادی بر نمی آید.

همایون مجموعه ای است از احساسات روحانی و لطیف , گاه شخص را تنبیه می کند و گاه با غرور و خود خواهی سخن می گوید. گاه فریاد و ناله دردناک از دل ِ داغدار بر می کشد و هر فریاد و زاری, اشک از دیده می فشاند ولی در ادامه جهت خود تغییر داده و طرز کلام را عوض می کند و پند صبوری می دهد و قلوب افسرده و دلتنگ را تسلیت و آرامش می بخشد.

همایون , چون " دشتی " ناله و زاری نمی کند , بلکه چون تجربه دیدگان و زحمت کشیدگان, تحمل و بردباری و شکیبایی دارد و حسرت و تاسفش درونی و نهانی است. انسان در اثر شنیدن این آواز , غرق تفکر می شود , که اگر نوازنده یا خواننده ی اجرا کننده , ماهر و استاد باشد شنونده را به عالم فوق مادی سوق می دهد.

دستگاه همایون , با حالت محزون و اسرار آمیز خود گوشه‌های متعددی دارد که گوشه « بیداد » اوج این دستگاه تلقی می‌شود.

بیداد , همایون
سنتور : فرامرز پایور
تنبک : ؟
آلبوم : صد سال سنتور

l دریافت کنید l 

از دیگر گوشه های شاخص  این دستگاه می توان به , شوشتری ( این گوشه گاهي به‌عنوان يك آواز مستقل نیز اجرا مي‌شود ) , راز و نیاز , عُشاق , بختیاری , چکاوک , سوز و گداز , اشاره کرد.

تصنیف کاروان شهید (شوشتری)
آهنگساز : محمدرضا لطفی
آواز : شهرام ناظری
شعر : محمد ذکایی
آلبوم : چاووش شماره # 8

l دریافت کنید l

قطعه ی (سوز و گداز)
آهنگساز : پرویز مشکاتیان
اجرا : گروه شیدا و عارف
آلبوم : بیداد

l دریافت کنید l

ساز و آواز ( بختیاری )
سه تار : حسین علیزاده
آواز : علیرضا افتخاری
شعر : بابا طاهر
آلبوم : راز و نیاز

l دریافت کنید l

تکنوازی سه تار
سه تار : استاد احمد عبادی
دستگاه : همایون
آلبوم : چکاوک

l دریافت کنید l

چهار مضراب (عُشاق)
تار : استاد غلامحسین بیگجه خانی
تنبک : جمشید محبی
آلبوم : بیداد

l دریافت کنید l

 
همچنین , آواز بیات اصفهان , که از آوازهای مهم موسیقی ایرانی بشمار می رود از متعلقات این دستگاه است.

فواصل پرده‌ها در این دستگاه به صورت زیر است:

سل(بکار).لا(کرن).سی(بکار).دو(بکار)ر(بکار)می(بمل).می بم(کرن).فا (بکار).

نُت شروع این دستگاه به طور معمول «فا» است. البته این دستگاه در کوک‌های دیگری با نام‌های همایون ِ «دو» و «رِ» نیز نواخته می‌شود.

 پی نوشت :

 بزودي گوشه هاي دستگاه همايون را ، به روايت هاي مختلف براي اطلاع شما عزيزان قرار خواهم داد.

 منابع : 

 پژوهشي در موسيقي ايراني ( تالیف شهرزاد فرخ کیش )
 دانشنامه ویکیپدیا

 مطالب مرتبط :

 ماهور
 ‹‹ گوشه هاي ماهور ››
 شور (ابوعطا ، افشاري ، دشتي ، بيات ترك)
 ‹‹ گوشه هاي شور ››
 چهار گاه
 ‹‹ گوشه هاي چهار گاه ››